(basis: brochure wegwijs in elsloo uit 2003)  

Inleiding  
Elsloo ontleent haar naam aan de natuurlijke omgeving. Loo betekent bos en Elsloo is dus Elzenbos. Elsloo is van  oorsprong een agrarisch dorp, dat in de 11^e eeuw is ontstaan en  langs twee evenwijdige wegen werd gebouwd. Langs de oostelijke weg zijn destijds de meeste boerderijen en huizen gebouwd. Dat is de huidige Hoofdweg. Van de westelijke weg, de zogenaamde Bûtenweg, zijn nog een paar delen over. Vroeger was deze Bûtenweg de verbindingsweg met de andere dorpen. In 1868 is dat veranderd toen van de Hoofdweg door Elsloo de doorlopende weg werd gemaakt.

De tram
Op 16 mei 1914 werd de tramlijn Oosterwolde - Steenwijk in gebruik genomen. Er reed toen een stoomtram met 6 wagons over een trambaan die achter de boerderijen om langs de huidige Bûtenweg liep. Bij het opheffen van de tramlijn in 1965 zijn zowel de trambaan zelf als de Bûtenweg verdwenen. Waar de trambaan heeft gelegen, is nog het duidelijkst te herkennen op de Tronderweg van Elsloo naar Tronde. Daar waar nu het fietspad loopt, lag vroeger de trambaan. De verbinding van de Hoofdweg naar de Bûtenweg in het centrum van het dorp wordt de Eikenlaan genoemd. 

Zuivelfabriek "De Drie Gemeenten"
In 1887 werd er op de plaats waar destijds de gemeenten Oost- en Weststellingwerf en de in die tijd nog zelfstandige gemeente Diever samenkwamen, een zuivelfabriek opgericht onder de naam “De Drie Gemeenten”. Kort daarna in 1889 werd op de Hoofdweg in het huis tegenover de kerk (de huidige bed- en breakfast locatie op nummer 39)  een andere, op handkracht draaiende, zuivelfabriek gesticht. Dit gebeurde nadat er ruzie over de boterprijs was ontstaan tussen de boeren en de zuivelfabriek. In 1908 werd dit fabriekje weer gesloten en door "De Drie Gemeenten" van directeur Mr. L. Verwer overgenomen.  Na een fusie in 1963 van de melkfabrieken van Oosterwolde en Elsloo werd de Coöperatieve Zuivelindustrie “De Zuid-Oosthoek” de nieuwe naam. Door allerlei reorganisaties verdween ook deze fabriek in 1999 uit Elsloo. 




Hoofdweg 39 Elsloo
vroeger: boterkarnfabriek
tegenwoordig: bed- and breakfast 


        

De molen van Bolding.
In het zuidelijk deel van het dorp, tegenover wat wij tegenwoordig met "de oude melkfabriek" aanduiden heeft vroeger een molen gestaan, de zogenaamde molen van Bolding. Eind veertiger jaren van de vorige eeuw is die molen afgebroken.  

De hervormde kerk.
De hervormde kerk dateert uit 1913. Die kerk verving een veel oudere en bouwvallige kerk, die in 1632 werd gebouwd. Deze oude kerk stond meer naar achteren in zuidwestelijke richting. In 1995 is de huidige kerk grondig gerestaureerd. Het gebouw is helemaal teruggebracht in de stijl van de beginjaren en is opgenomen in het rijksmonumentenregister. Naast de kerk staat een in 1987 gerestaureerde dubbele klokkenstoel. 

Het Klooster.
Van Elsloo naar Appelscha loopt de Kloosterweg. Deze naam is te verklaren. Volgens oudheidkundigen heeft ergens tussen Elsloo en Appelscha vroeger een klooster gestaan. Waar die deskundigen het niet over eens zijn, is de juiste locatie van het in de 16^e eeuw verwoeste gebouw. In 1996 zijn ter plaatse opgravingen gedaan. Daarbij werden wel de restanten van een boerenhoeve gevonden, die door een ringgracht omgeven was. De  fundamenten van het klooster Lux Mundi, wat ’s werelds licht betekent, werden echter nooit gevonden. Nog steeds zijn de archeologen bezig, om m.b.v. oude kaarten en boeken, de juiste plaats te bepalen, maar alle pogingen om de fundamenten te vinden zijn mislukt. Wel is men door al het speurwerk tot de ontdekking gekomen, dat er meerdere boerderijen moeten hebben gestaan. De Kloosterweg is in 1891 aangelegd als zandpad.  Pas in 1931 werd de weg verhard. Ongeveer bij het huidige kruispunt  van de Kloosterweg met de Hoofdweg  lag de Brink van Elsloo. Door de latere ontginningen is het oorspronkelijke beeld  grotendeels verdwenen. Aan de westzijde van het kruispunt stond een Saksische boerderij, die later afbrandde.

Het vliegveld.
In de tweede wereldoorlog hebben de Duitsers ten zuidoosten van het dorp langs De Monden een schijnvliegveld laten aanleggen. De Elsloose boeren werden toen opgetrommeld om met paarden en ploegen de startbaan aan te leggen. Dit moest binnen acht dagen klaar zijn en men zat de boeren dan ook flink achter de broek. Het schijnvliegveld  is  nooit helemaal afgemaakt. Wel hebben er nepvliegtuigen gestaan. Na de oorlog is het land in samenwerking met de Heidemaatschappij ontgonnen. 

Tronde.
Ten noorden van Elsloo ligt het buurtschap Tronde. De naam zou zijn afgeleid van het oude fries “trind” of “trund”,  dat rond betekent. De oorspronkelijke naam is dan ook Tronde en niet ’t Ronde. In Tronde ontspringt ook het riviertje "de Linde”.  In het jaar 1930 werd de Linde gekanaliseerd. Ook de ruilverkavelingen in de jaren zestig van de vorige eeuw hebben er voor gezorgd dat de plaats waar de Linde ontspringt  niet meer terug te vinden is.  Volgens overlevering zou dat overigens een  koeien- of geitenstal moeten zijn.  Een zijriviertje van de Linde is het beekje "De volle Riete” of “De Riete”. Dit stroompje loopt vanaf de oude melkfabriek langs de grens van de gemeenten Oost- en Weststellingwerf naar de Linde. 

Canada.
In de jaren twintig bouwden een aantal boeren in het gebied dat wij nu Canada noemen een boerderij naar Canadees voorbeeld. Omdat zij ook het land naar Canadees voorbeeld inrichtten noemden zij het gebied Canada en plaatsten  de naam Canada op de gevel van de boerderij.  De boerderij is inmiddels afgebroken en heeft plaats gemaakt voor een grote parkeerplaats. 

De Monden.
Ten zuidoosten van het dorp, bij het buurtschap Canada ligt natuurgebied  “De Monden”.  In dit gebied lagen vroeger grote plassen, zogenaamde  “monden”  en uitgestrekte veenputten. Op het tegenwoordige Elserveld dat deel uitmaakt van natuurgebied de Monden en dat vroeger gemeenschapsgrond was konden de boeren terecht voor het uit de monden afkomstige zgn 'mandeveen'.